Niet-repatrieerbaar

Wat betekent niet-repatrieerbaar ?

Niet-repatrieerbare vreemdelingen kunnen niet meer terug naar hun thuisland om redenen die ze zelf niet in de hand hebben. Bovendien kunnen ze ook in het land waar ze verblijven geen verblijfsvergunning krijgen. Zonder papieren of statuut kunnen deze migranten bijgevolg in detentie belanden, waar ze moeten wachten op een terugkeer die uiteindelijk onmogelijk blijkt.

Vreemdelingen kunnen om verschillende redenen niet-repatrieerbaar zijn. Soms om administratieve redenen, bijvoorbeeld wanneer het land van herkomst niet in staat is of weigert om hen de nodige papieren te bezorgen. Sommige migranten zijn niet-repatrieerbaar omdat ze staatsloos zijn. Anderen kunnen niet teruggestuurd worden naar landen waar hun mensenrechten geschonden kunnen worden, zoals Somalië en Mali, of omdat terugkeer hun recht op een gezinsleven in gevaar brengt. Tot slot zijn sommige migranten niet-repatrieerbaar om medische redenen, omdat essentiële behandeling in hun land niet beschikbaar is of omdat ze te ziek zijn om het vliegtuig te nemen.

Niet-repatrieerbare migranten in niemandsland en detentie

Niet-repatrieerbare migranten verblijven gedurende lange tijd in een soort niemandsland, en hebben steeds de dreiging van detentie boven hun hoofd hangen. In het Verenigd Koninkrijk kunnen deze migranten onbeperkt vastgehouden worden. In alle landen kunnen ze herhaaldelijk opgesloten en vrijgelaten worden. Staten weigeren te erkennen dat migranten niet-repatrieerbaar zijn, en opteren daardoor voor detentie in een poging om de migranten tot terugkeer te dwingen.

Niet-repatrieerbare migranten zitten vaak jaren in een ongeregeld systeem vast, zonder enig zicht op een normale verblijfsvergunning. Bijgevolg worden zij zo het recht op gezondheidszorg, huisvesting, onderwijs en werk ontzegd. Ze beleven extreme armoede, fysieke en mentale gezondheidsproblemen en belanden vaak in de criminaliteit. Ze zitten letterlijk vast, en kunnen niets ondernemen om de verantwoordelijkheid voor hun leven weer op te nemen.

Sommige Europese landen beschikken over een regelgeving die niet-repatrieerbare personen een tijdelijke of permanente verblijfsvergunning biedt alsook een minimum aan fundamentele rechten. Deze procedures zijn waardevolle elementen in de strijd naar erkenning van het bestaan van niet-repatrieerbare migranten, maar voorzien echter geen degelijke stap richting regularisatie.

We hebben dringend oplossingen nodig

Niet-repatrieerbare migranten zouden niet in detentie mogen belanden, want er is geen mogelijkheid tot terugkeer. Bijgevolg mag detentie nooit beschouwd worden als een laatste toevlucht, zoals de Terugkeerrichtlijn dat voorschrijft. Detentie zou niet mogen gebruikt worden om migranten ertoe aan te zetten vrijwillig terug te keren of als straf indien zij weigeren terug te keren. Bij vrijlating zouden niet-repatrieerbare migranten op z’n minst een document moeten ontvangen dat hun verblijf in detentie aanwijst en eveneens de reden van vrijlating vermeldt.

Niet-repatrieerbare migranten zouden een tijdelijke verblijfsvergunning moeten krijgen die hen fundamentele rechten biedt zoals werk, gezondheidszorg en een uitkering. Ook zou het mogelijk moeten zijn om een permanente verblijfsvergunning te verkrijgen indien zij niet-repatrieerbaar blijven.

Op Europees niveau moeten de EU instellingen het invoeren van een beleid promoten dat detentie voorkomt door een strenge toepassing van de beveiligingsmaatregelen zoals voorgeschreven door EU en internationale wetgeving inzake mensenrechten. Ook zouden dossiers van niet-repatrieerbare migranten in de EU-lidstaten verder onderzocht moeten worden.